Cyclus 2026 - 2027 - Participatieve stedenbouw en stedelijke democratie
Hoe kunnen we de plaats van burgers in stadsontwikkeling versterken? Hoe bouwen we vertrouwensrelaties op tussen overheden, verenigingen en inwoners? Welke instrumenten kunnen we inzetten om burgers en verenigingen nauwer te betrekken bij stedelijke projecten en om spanningen die daarbij kunnen ontstaan beter te beheren?
Deze vragen staan centraal tijdens de nieuwe cyclus van de Participatieateliers 2026-2027, gewijd aan participatieve stedenbouw en stedelijke democratie. Het programma werd uitgewerkt met de steun van een werkgroep van ervaren lokale en gewestelijke ambtenaren en biedt een jaar vol uitwisseling, ontdekking en gezamenlijke reflectie rond concrete uitdagingen uit de praktijk.
De cyclus wisselt thematische studiedagen af met terreinbezoeken, zodat theoretische inzichten, praktijkervaringen en concrete observaties elkaar versterken. De deelnemers verkennen verschillende belangrijke thema's binnen de participatieve stedenbouw: het mobiliseren van burgers, territoriale verankering, het bereiken van diverse doelgroepen, de verhouding tussen participatie en publieke besluitvorming, en de omgang met conflicten rond stedelijke projecten.
Ontdek het programma
November 2026: introductieatelier
De cyclus start met een introductiesessie rond de begrippen participatieve stedenbouw, stedelijke democratie en stadsontwikkeling. Tijdens deze bijeenkomst wordt een gemeenschappelijk referentiekader aangereikt en worden de grote vragen geïntroduceerd die als rode draad doorheen de ateliers lopen.
November 2026: de relatie tussen overheden en burgers
De eerste themadag focust op de relatie tussen overheden en burgers. Hoe kunnen inwoners worden gemobiliseerd? Hoe ontwikkelen we een duurzame samenwerkingscultuur? Welke hefbomen kunnen participatieve processen sterker verankeren in de wijken en buurten? Daarbij wordt ook gekeken naar de rol die verenigingen en lokale actoren kunnen spelen in het versterken van die relatie.
December 2026: bezoek aan Park Ouest
De deelnemers ontdekken het project Park Ouest, gedragen door de vereniging Toestand, en onderzoeken hoe stedelijke experimenten kunnen bijdragen aan burgerparticipatie.
Januari 2027: lokale ontmoetingsplaatsen creëren, beheren en verduurzamen
Deze dag staat in het teken van ontmoetingsruimtes waar inwoners, overheden en lokale actoren elkaar vinden. De uitwisselingen gaan onder meer over gedeeld beheer, commons en de voorwaarden die nodig zijn om duurzame collectieve plekken te laten ontstaan ten dienste van participatie.
Februari 2027: terreinbezoek rond een gedeeld beheerde plek
Tijdens een terreinbezoek worden de reflecties over gedeeld beheer en tijdelijk ruimtegebruik verder verdiept aan de hand van een project van Communa.
Maart 2027: burgerpanels in stedelijke projecten
Wat zijn de voordelen en beperkingen van burgerpanels? Hoe kan hun legitimiteit worden versterkt en hoe verhouden zij zich tot andere vormen van participatie? Deze dag onderzoekt de succesvoorwaarden van dergelijke deliberatieve participatie-instrumenten.
April-mei 2027: polarisatie en conflicten
De vierde themadag behandelt een uitdaging die steeds vaker opduikt in stedelijke projecten: het omgaan met meningsverschillen, spanningen en polarisatie. Aan de hand van concrete casussen denken deelnemers na over methoden die dialoog en sociale cohesie kunnen bevorderen.
Juni 2027: conclusies en toekomstperspectieven
De cyclus wordt afgesloten met een terugkoppelings- en reflectiedag. De belangrijkste lessen en aanbevelingen uit de ateliers worden besproken om pistes te identificeren voor een verdere versterking van participatieve praktijken binnen overheden en stedelijke projecten.
Een ruiimte voor collectief leren
De Participatieateliers richten zich in de eerste plaats tot medewerkers van Brusselse lokale en gewestelijke overheden. Ze vormen een ontmoetingsplaats voor praktijkmensen, onderzoekers, verenigingen en terreinactoren. Samen werken zij aan aanbevelingen en nieuwe pistes voor een meer inclusieve, duurzame en beter geïntegreerde burgerparticipatie binnen stedelijke processen.